Inhoud 6 delen
Op 17 oktober 2023 verbood de Europese Unie microbeads. Veel merken haalden hun scrubs uit de handel en beschouwden het onderwerp als afgesloten. Dat is het niet: dezelfde tekst viseert stap voor stap alle microdeeltjes van synthetische polymeren die bewust aan een product worden toegevoegd.
De volgende stap betreft producten die worden afgespoeld, op 17 oktober 2027. Voor een retailer of merk is dat minder dan een jaar, en een herformulering beslis je niet op het laatste moment.
Waarop is de beperking echt gericht?
Verordening (EU) 2023/2055, die vermelding 78 van bijlage XVII van REACH invoerde, spreekt niet van « microplastics » maar van synthetische polymeermicrodeeltjes. Dat verschil telt, want de definitie gaat veel verder dan men denkt.
Een polymeer valt eronder als het aan twee voorwaarden voldoet: het is vast, en het komt voor in de vorm van deeltjes. Het kan minstens 1 % van het gewicht van die deeltjes uitmaken, of er een doorlopende coating rond vormen. In dat laatste geval geldt geen minimumdrempel. Een ingrediënt met een coating van synthetisch polymeer moet dus worden nagekeken, ook als het ingrediënt zelf geen plastic is.
- 0,01%
- drempel in gewicht in het eindproduct, voor bewust toegevoegde deeltjes
- 5mm
- alle afmetingen (of 15 mm lang, als de lengte meer dan 3 keer de diameter is)
- 2g/L
- minimale oplosbaarheid om aan te tonen voor uitsluiting van een polymeer
Verordening (EU) 2023/2055, vermelding 78 van bijlage XVII van REACH
Welke polymeren vallen buiten de beperking?
Vijf families vallen buiten het toepassingsgebied, op voorwaarde dat u dit kunt aantonen:
- vloeibare polymeren;
- natuurlijke polymeren die niet chemisch gewijzigd zijn;
- afbreekbare polymeren, aangetoond volgens aanhangsel 15;
- oplosbare polymeren boven 2 g/L, aangetoond volgens aanhangsel 16;
- polymeren zonder koolstof in hun structuur.
Een INCI-naam volstaat dus niet om te beslissen. Twee verwante ingrediënten kunnen anders worden behandeld naargelang hun fysieke toestand, oplosbaarheid of afbreekbaarheid, en het is aan de leverancier om dat te documenteren.
Welke tijdlijn geldt voor uw producten?
De datum hangt af van het type product, niet van de grootte van het bedrijf. In elk geval geldt één uitzondering: een product met microbeads is sinds 2023 verboden, en een parfum ingekapseld in een synthetisch polymeer volgt zijn eigen datum.
De tijdlijn, per type product
| Product | Verbod op het in de handel brengen | Opmerking |
|---|---|---|
| Microbeads | 17 oktober 2023 | Alle producten, zonder overgangsperiode |
| Afspoelbare producten | 17 oktober 2027 | Wasgels, shampoos, afspoelbare maskers |
| Ingekapselde parfums | 17 oktober 2029 | Geldt ook voor afspoelbare producten en make-up |
| Niet-afspoelbare producten | 17 oktober 2029 | Crèmes, serums, zonnebescherming, behalve make-up |
| Make-up, lippen, nagels | 17 oktober 2035 | Vermelding « bevat microplastics » vanaf 17 oktober 2031 |
Zijn niet-afspoelbare producten het echte onderwerp?
Afspoelbare producten komen eerst, maar een wetenschappelijke review uit 2024 in het Journal of Hazardous Materials wijst erop dat niet-afspoelbare producten erg weinig zijn bestudeerd. Toch worden ze in grotere volumes gekocht en bevatten ze vaak meerdere ingrediënten van dit type.
Twee jaar extra zijn dus geen twee jaar uitstel. Controleer crèmes en serums best tegelijk met de afspoelbare producten, zodat u niet twee keer moet herformuleren.
Ontslaat een afwijking u van alles?
Nee. Sommige filmvormende polymeren kunnen onder een afwijking vallen, omdat ze na het aanbrengen geen deeltjes meer zijn: de gids van de Commissie noemt dit geval voor cosmetische producten. De beperking is dan niet van toepassing, maar andere verplichtingen nemen het over: gebruiks- en verwijderingsinstructies, en een jaarlijkse rapportering aan ECHA vóór 31 mei vanaf 2027.
Omgekeerd geldt de opname in een vaste matrix niet voor cosmetica, want de gids merkt op dat die bedoeld zijn om te worden verwijderd en opnieuw aangebracht.
Uw gamma controleren in vijf stappen
- 01Elke referentie indelen
Afspoelbaar, niet-afspoelbaar, make-up: die indeling bepaalt uw datum.
- 02De synthetische polymeren oplijsten
Neem elke formule door, zonder de samengestelde ingrediënten, gecoate pigmenten en ingekapselde parfums te vergeten.
- 03Bewijzen vragen aan leveranciers
Fysieke toestand, deeltjesvorm, oplosbaarheid, afbreekbaarheid. Een bewering zonder bewijs volstaat niet.
- 04De drempel berekenen
Controleer voor elk betrokken polymeer de concentratie in het eindproduct ten opzichte van de 0,01 %.
- 05Herformuleringen prioriteren
Begin met de afspoelbare producten. Voorzie stabiliteitstests, verenigbaarheid met de verpakking, de update van het productdossier en nieuwe etiketten.
Bronnen
- Verordening (EU) 2023/2055 van de Commissie, Publicatieblad van de Europese Unie, 2023.
- Toelichtende gids van de Commissie over vermelding 78, versie 1.1, juni 2025.
- Kukkola A., Chetwynd A.J., Krause S., Lynch I. Beyond microbeads: Examining the role of cosmetics in microplastic pollution and spotlighting unanswered questions. Journal of Hazardous Materials, 2024. DOI 10.1016/j.jhazmat.2024.135053
